Martwi cię uzależnienie od seksu u ciebie lub bliskiej osoby? Sprawdź, kiedy szukać pomocy, co może stać za problemem i jak psycholog pomoże znaleźć dalszą drogę.

Uzależnienie od seksu to określenie, którego ludzie często używają w chwili, gdy mają poczucie, że seksualność, fantazje seksualne albo zachowania seksualne przestają pozostawać pod ich kontrolą i zaczynają niszczyć ich życie. W języku specjalistycznym częściej używa się pojęcia kompulsywne zachowania seksualne albo zaburzenie kompulsywnych zachowań seksualnych. Nie chodzi więc tylko o „silną potrzebę seksualną”, ale o stan, w którym myśli, impulsy albo zachowania seksualne powracają wielokrotnie, człowiek ma trudność z ich kontrolowaniem i kontynuuje je mimo wyraźnych szkód w relacjach, pracy, psychice albo finansach.

Co rozumieć przez ten problem

Nie każda większa aktywność seksualna automatycznie oznacza problem. Najważniejsze jest to, czy człowiek traci kontrolę, nie potrafi ograniczyć swojego zachowania, wielokrotnie ponosi porażkę w próbach zaprzestania i czy powoduje to wyraźny stres, wstyd albo realne konsekwencje w codziennym życiu. Źródła eksperckie opisują, że problem nie wynika z samej seksualności, ale z jej przymusowego charakteru, powtarzalności i szkodliwych skutków.

Jak może objawiać się uzależnienie od seksu

Często pojawia się silne zajęcie seksualnością, powtarzające się poszukiwanie bodźców seksualnych, pornografii, masturbacji, anonimowych kontaktów albo innych aktywności seksualnych nawet wtedy, gdy człowiek nie chce już kontynuować albo wie, że mu to szkodzi. Typowe jest również to, że zachowanie seksualne zaczyna działać jako główny sposób ulgi od stresu, lęku, samotności, nudy albo wewnętrznego napięcia. Po krótkiej uldze często jednak wracają wstyd, wyrzuty sumienia, obietnice, że „to był ostatni raz”, a potem znów pojawia się kolejne przymusowe pragnienie.

Dlaczego tak trudno przestać

Wiele osób uważa, że chodzi tylko o dyscyplinę albo silną wolę. Tymczasem przy kompulsywnych zachowaniach seksualnych nie chodzi wyłącznie o decyzję, ale także o to, że zachowanie seksualne stopniowo łączy się z regulacją emocji i staje się głównym narzędziem ulgi. Człowiek walczy wtedy nie tylko z samym impulsem, ale także z tym, co bez niego wychodzi na powierzchnię — na przykład z lękiem, pustką, wstydem, samotnością albo presją. Właśnie dlatego źródła eksperckie wskazują, że do tych trudności często dołączają się także inne problemy psychiczne, takie jak lęk, depresja albo używanie alkoholu i narkotyków.

Uzależnienie od seksu a relacje

Problem często nie objawia się tylko wewnątrz człowieka, ale także w relacji. Może pojawić się ukrywanie, utrata zaufania, podwójne życie, oddalenie od partnera, pogorszenie intymności albo poczucie, że seksualność nie jest już źródłem bliskości, ale napięcia. U niektórych osób trudności koncentrują się głównie wokół pornografii, u innych wokół anonimowego seksu, ryzykownych zachowań albo powtarzanego poszukiwania coraz silniejszych bodźców. Dlatego usługi psychoseksuologiczne pracują zarówno z pojedynczymi osobami, jak i z parami, gdy seksualność zaczyna stawać się źródłem cierpienia i konfliktu.

Co bywa w tym najtrudniejsze

Dużym problemem bywa wstyd. Wiele osób odkłada szukanie pomocy nie dlatego, że nie widzi problemu, ale dlatego, że boi się, iż będzie wyglądać „dziwnie”, nieodpowiedzialnie albo jak ktoś moralnie przegrany. Źródła eksperckie zwracają jednak uwagę, że właśnie skrępowanie i wstyd często utrudniają sięgnięcie po pomoc, mimo że istnieją skuteczne możliwości terapeutyczne.

Co zwykle pomaga

Pomaga przede wszystkim przestać umniejszać problem i nie zaczynać dopiero wtedy, gdy szkody są już duże. Przydatne bywa zacząć zauważać wyzwalacze, czyli kiedy pojawia się przymus, co go poprzedza i jakie stany człowiek właściwie reguluje przez seksualność. Leczenie zwykle opiera się na psychoterapii, czasem także na pracy grupowej albo terapii par, a zależnie od sytuacji może obejmować również leczenie innych trudności psychicznych albo farmakoterapię. Mayo Clinic wyraźnie wskazuje, że częścią leczenia bywa psychoterapia, leczenie współwystępujących trudności psychicznych, a w razie potrzeby także grupy wsparcia albo leki.

Kiedy może pomóc psycholog albo terapeuta

Psycholog albo terapeuta mają sens wtedy, gdy zachowania seksualne powracają, człowiek traci kontrolę, nie potrafi przestać, problem wpływa na relacje, pracę albo finanse, albo gdy dołączają do tego lęk, depresja, wstyd, samotność czy inne zachowania nałogowe. Odpowiednia może być psychoterapia indywidualna, terapia par oraz terapia psychoseksuologiczna. Specjalistyczne usługi psychoseksuologiczne wprost wskazują, że pomagają osobom z utrzymującymi się problemami seksualnymi i psychologicznymi trudnościami związanymi z seksualnością, zarówno indywidualnie, jak i w parach.

Kiedy trzeba szukać pomocy natychmiast

Jeśli do problemu dołącza silna beznadzieja, myśli o samouszkodzeniu, całkowita utrata kontroli albo obawa, że człowiek przekroczy granice zgody, prawa albo bezpieczeństwa innych osób, trzeba nie zwlekać i natychmiast szukać pomocy kryzysowej albo pilnej. Źródła eksperckie zwracają także uwagę, że kompulsywne zachowania seksualne mogą być związane z dużym stresem i innymi poważnymi trudnościami psychicznymi.

Nie jesteś z tym sam

Uzależnienie od seksu albo kompulsywne zachowania seksualne mogą szybko wciągnąć człowieka w krąg ulgi, wstydu, ukrywania i kolejnego przymusu. To jednak nie oznacza, że zmiana nie jest możliwa. Pomoc istnieje i warto sięgnąć po nią wcześniej, zanim problem jeszcze mocniej uderzy w relacje, psychikę albo codzienne życie. Psycholog, terapeuta albo psychoterapia mogą być ważnym wsparciem, aby z przymusu i chaosu znów mogły pojawić się większa kontrola, spokój i wolność.